Partizanski film i jugoslovenska kinematografija: Kako je stvoren žanr o narodnooslobodilačkoj borbi
Jugoslovenska kinematografija, posebno u periodu nakon Drugog svetskog rata, izrodila je jedinstven i prepoznatljiv žanr – partizanski film. Više od pukog...
Istorijat spomenika na Kadinjači: Kako je radnički bataljon ovekovečen u arhitekturi Miodraga Živkovića
Kada se danas popnete na brdo Kadinjača, 14 kilometara zapadno od Užica, nećete osetiti samo vetar koji neumorno šiba ove visove. Osetićete težinu istorije. Na...
Muzej žrtava genocida u Beogradu: Uloga u kulturi sećanja i dokumentovanju stradanja u Srbiji
Beograd, grad na ušću dve reke, kroz svoju dugu istoriju bio je poprište mnogih burnih događaja, ali retko koji period je ostavio tako duboke i neizbrisive...
Tehnološki izumi iz Drugog svetskog rata koji su oblikovali našu današnjicu
Drugi svetski rat, najrazorniji sukob u ljudskoj istoriji, često se posmatra kroz prizmu vojnih strategija, herojskih bitaka i neizmernih ljudskih patnji...
Spomenici NOB-a Bogdana Bogdanovića: Monumentalno spomeničko nasleđe Jugoslavije
Kada se govori o spomeničkom nasleđu posvećenom Narodnooslobodilačkoj borbi (NOB) u Jugoslaviji, ime Bogdana Bogdanovića neizostavno dominira. Njegovi...
Selo Bulkes (Maglić): Neobična istorija grčke komunističke republike u Vojvodini
Vojvodina, pitoma ravnica sa bogatom, multikulturalnom istorijom, krije bezbroj priča. Međutim, malo je koja priča tako neobična i potresna kao ona o selu...
Prijateljska vatra iznad Niša: Tragični saveznički napad i sukob američkih i sovjetskih aviona 1944.
Jesen 1944. godine bila je prelomna tačka na Balkanu. Nemačka vojna mašinerija se, pod neizdrživim pritiskom sa svih strana, grčevito povlačila. U Srbiji je...
Tajne arhive Gestapoa u Beogradu: Šta je otkriveno nakon oslobođenja u oktobru 1944.
Jesen 1944. godine donela je Beogradu oslobođenje, dah slobode koji se širio ulicama nakon 1287 dana okupacije. Zveckanje oružja utihnulo je 20. oktobra, a na...
Sudbina folksdojčera u Vojvodini: Uspon folksbunda pod okupacijom i posleratni nestanak nemačke manjine
Vojvodina, pitoma ravnica na severu Srbije, oduvek je bila raskrsnica kultura, jezika i naroda. Kroz vekove, na njenoj plodnoj zemlji su se preplitali srpski...
Podvig Miladina Zarića: Kako je jedan skromni učitelj spasao Stari savski most
Jesen 1944. godine. Beograd je, kao i cela Evropa, drhtao u poslednjim trzajima Drugog svetskog rata. Borbe za oslobođenje prestonice Jugoslavije, poznate kao...
Borbe za oslobođenje Čukarice i strateška važnost pruge Beograd-Obrenovac 1944. godine
U burnom oktobru 1944. godine, dok je vazduh iznad Beograda vibrirao od detonacija i praskova pušaka, sudbina prestonice Jugoslavije visila je o koncu. Bilo je...
Kako je oslobođena jugoslovenska obala: Uloga mornarice NOVJ u borbama na Jadranu
Kada govorimo o oslobođenju Jugoslavije, fokus je često na velikim kopnenim operacijama, tenkovskim probojima kroz Srem ili bitkama za Beograd. Međutim, Jadran...
Savezničko razaranje Leskovca septembra 1944: Dan kada je 'srpski Mančester' pretvoren u prah
Šesti septembar 1944. godine u Leskovcu nije počeo zlokobno. Bio je to topao, sunčan dan, idealan za završetak poljoprivrednih poslova i uobičajenu gradsku...
Operacija 'Vazdušni most' (Air Bridge): Istorija spasavanja savezničkih avijatičara u Srbiji
Dok su savezničke bombe tutnjale nebom iznad okupirane Evrope, ciljajući ključne industrijske centre Trećeg rajha, jedan tihi, ali smrtonosni front razvijao se...
Operacija Halijard (Mission Halyard): Najveće spasavanje savezničkih pilota sa Pranjana
Avgust 1944. godine. Nebo iznad Srbije gorelo je od vatre i gvožđa. Saveznički bombarderi, uglavnom američke Leteće tvrđave B-17 i Oslobodioci B-24, u...
Vera Pešić - srpska Mata Hari: Istinita priča o najpoznatijoj srpskoj špijunki
Duboko u mračnim godinama Drugog svetskog rata, kada je Beograd bio okovan okupacijom, a Srbija podeljena gorkim sukobima, pojavila se figura koja je svojom...
Savezničko uskršnje bombardovanje Beograda 1944: Prijateljska vatra koja je donela smrt i ruševine
U proleće 1944. godine, rat se polako bližio kraju, ali su njegovi pipci i dalje čvrsto stezali Evropu. Beograd, pod teškom nemačkom okupacijom još od aprila...
Partizanski aerodromi u Bosni i Sandžaku: Logistički mostovi sa saveznicima
U turbulentnim godinama Drugog svetskog rata, dok se Evropa gušila pod čizmom okupatora, na tlu Jugoslavije razvijao se jedinstven pokret otpora. Partizanski...
Partizanska bolnica Franja: Tajno lečilište u slovenačkim brdima i simbol humanosti
U srcu Zapadnih Alpa, gde se strme litice usecaju u nebo, a guste šume šapuću prastare tajne, leži jedno od najupečatljivijih svedočanstava humanosti i otpora...
Pismo i zaveštanje Lole Ribara verenici Slobodi Trajković: Tragična ljubavna priča iz ratnih godina
Beograd, 1941. godine. Grad koji je do juče pulsirao životom, sada je utonuo u mrak okupacije. Na svakom ćošku vrebaju agenti Specijalne policije, a Gestapo...
Deca heroji Narodnooslobodilačke borbe: Priče o Bošku Buhi, Mariji Bursać i Sirogojnu
U mračnim danima Drugog svetskog rata, kada je Jugoslavija bila raskomadana i okupirana, plamen otpora buknuo je širom zemlje. Među hiljadama ljudi koji su se...
Savezničke vojne misije u Jugoslaviji: Odnosi oficira Hudsona, Deakina i Macleana sa štabovima Tita i Draže
Drugi svetski rat bacio je dugu senku na Evropu, a Jugoslavija, rastrzana unutrašnjim sukobima i brutalnom okupacijom, postala je poprište jedne od...
Pesme koje su preživele rat: Istorija pesama 'Lili Marlen', 'Bella Ciao' i 'Po šumama i gorama'
Drugi svetski rat, epoha neizrecivog stradanja i herojskih podviga, ostavio je neizbrisiv trag u kolektivnom pamćenju čovečanstva. Među ruševinama gradova i...
Podzemni prolazi, tuneli i skloništa Beograda: Tajne koje čuvaju beogradske lagume iz Drugog svetskog rata
Beograd, grad čija je istorija duboko uklesana u svaki kamen, pod svojim asfaltom i pločnicima krije čitav jedan drugi svet – svet tišine, mraka i...
Umetnost iza bodljikave žice: Zatočeni srpski slikari i pisci u nemačkim logorima
Kada se Drugi svetski rat obrušio na Jugoslaviju, a potom i na Srbiju, život je naglo stao. Okupacija Beograda u aprilu 1941. godine označila je početak jedne...
Uloga žena u Narodnooslobodilačkoj borbi: Herojstvo partizanki na prvim linijama fronta
U vihoru Drugog svetskog rata, dok su se svetovi rušili i preoblikovali, na tlu Jugoslavije rađala se jedna od najupečatljivijih priča o otporu...
Tramvaji u okupiranom Beogradu: Prevozno sredstvo, simbol otpora i ratne svakodnevice
U srcu burnih godina Drugog svetskog rata, dok su ulice Beograda ječale pod čizmom okupatora, a gradske vizure bile izobličene ruševinama, jedan svakodnevni...
Beogradski ilegalci i pokret otpora: Ko su bili stvarni heroji iz serije 'Otpisani'?
Devedesetih godina prošlog veka, na talasima jugoslovenske televizije, emitovana je serija koja je definisala pojam hrabrosti, drugarstva i otpora –...
Kulturni život pod okupacijom u Beogradu: Pozorište na Terazijama, bioskopi i propaganda
Beograd, aprila 1941. godine. Razrušen, obavijen dimom i tugom, prestonički grad je iznenada utonuo u mrak okupacije. Život pod čizmom osvajača doneo je...
Sovjetske 'Noćne veštice': Ženski avijatičarski puk koji je sejao strah među nacistima
Drugi svetski rat, sukob nezapamćenih razmera i brutalnosti, izvukao je iz ljudi ono najgore, ali i ono najbolje. U jeku najžešćih borbi na Istočnom frontu...
Propaganda u okupiranoj Srbiji: Nedićevi plakati, cenzurisana štampa i ratni leci
Proleće 1941. godine donelo je Beogradu i celoj Srbiji ne samo razaranje i okupaciju, već i suptilniju, ali jednako razornu formu rata – rat za umove i srca...
Svakodnevni život u okupiranom Beogradu: Crna berza, švercovanje, nemačke kantine i bioskopi
Proleće 1941. godine donelo je Beogradu, „belom gradu” na ušću Save i Dunava, sumornu, sivu zoru okupacije. Bombardovanje je raznelo iluzije mira, a ulazak...
Beogradska železnička stanica u ratnim godinama: Čvorište deportacija, okupacije i tajnog šverca
Kada je 6. aprila 1941. godine Beograd utonuo u dim i ruševine, Glavna železnička stanica nije bila samo arhitektonsko nasleđe iz vremena kralja Milana...
Novosadska racija: Istorija, sećanja i spomenička obeležja tragičnog januara 1942.
U hladnim danima januara 1942. godine, na obalama Dunava u Novom Sadu, odigrao se jedan od najsurovijih i najšokantnijih zločina Drugog svetskog rata na tlu...
Prva proleterska brigada: Formiranje u Rudom, ratni put i istorijski značaj
Decembar 1941. godine. Drugi svetski rat je u punom jeku, a okupirana Jugoslavija gori pod čizmom osvajača. Nakon sloma i povlačenja iz Užičke republike...
Skloništa i evakuacija dece u okupiranoj Srbiji: Kako su najmlađi preživeli strahote rata
Jutro 6. aprila 1941. godine osvanulo je nad Beogradom u oblaku dima i ruševina, obeležavajući početak jednog od najmračnijih perioda u istoriji srpskog...
Partizanska štampa u ilegali: Kako su listovi 'Borba' i 'Politika' štampani pod nosom okupatora
U proleće 1941. godine, nacistička Nemačka i njeni saveznici srušili su Kraljevinu Jugoslaviju, ostavljajući za sobom razorenu zemlju i demoralisan narod...
Sudbina beogradske sinagoge i stradanje jevrejske zajednice u Beogradu
Beograd, kosmopolitska prestonica Kraljevine Jugoslavije, početkom dvadesetog veka disao je ritmom multikulturalnosti. Njegove ulice bile su poprište susreta...
Kvislinške vlasti u Jugoslaviji: Uporedna analiza Nedićeve administracije, Ljotićevog Zbora i Ustaškog režima
Aprilski rat 1941. godine za samo je jedanaest dana razbio Kraljevinu Jugoslaviju u prah i pepeo, ostavljajući za sobom pustoš, zbunjenost i duboke podele...
Logor u Šapcu i 'Krvavi marš' 1941: Nemačka odmazda nad mačvanskim seljacima
Jesen 1941. godine bila je krvava za Srbiju. Tek što je rat počeo, a fašistička okupacija uveliko uzimala svoj danak, zemlja je ključala. Otpor je rastao, a sa...
Tajna misija pukovnika Hudsona: Prvi britanski obaveštajac među jugoslovenskim ustanicima 1941.
Septembar 1941. godine. Okupirana Srbija stenje pod čizmom Vermahta, dok se u šumama Ravne Gore i zapadne Srbije budi otpor koji će promeniti tok istorije...
Tajni sastanci Tita i Draže: Pregovori u Struganiku i Brajićima i propuštena šansa za jedinstvo
Leto 1941. godine donelo je Srbiji, a i celoj okupiranoj Jugoslaviji, mešavinu očaja i nade. Tek nekoliko meseci nakon aprilskog sloma Kraljevine Jugoslavije...
Topovske šupe: Zaboravljeno i zapušteno mesto prvog masovnog stradanja beogradskih Jevreja
Beograd, grad burne istorije i nebrojenih ožiljaka, krije mnoga sećanja duboko usađena u svoje ulice i fasade. Neki spomenici govore glasno o herojskim...
Prihvat izbeglica u okupiranoj Srbiji: Sudbina prognanih Srba iz NDH i Slovenaca iz Trećeg rajha
Aprilski rat 1941. godine i munjeviti slom Kraljevine Jugoslavije nisu doneli samo vojni poraz. Za milione ljudi, oni su označili početak neviđene golgote...
Spomen-park Jajinci: Najveće stratište i grobnica okupirane Srbije na periferiji Beograda
Na samo nekoliko kilometara južno od centra Beograda, gde se gradska vreva postepeno stišava i ustupa mesto šumama i brežuljcima, leži mesto koje šapuće...
Muzej 4. juli na Dedinju: Istorija kuće u kojoj je doneta odluka o dizanju ustanka
Beograd, jun 1941. godine. Grad stenje pod čizmom okupatora. Nemačke patrole su svakodnevna pojava, a sumorni plakati sa obaveštenjima o streljanjima i...
Sokoli Kraljevine Jugoslavije: Sudbina sokolskog pokreta i sokolana pod okupacijom
Slika sokola u letu, simbola snage, slobode i jedinstva, bila je duboko urezana u kolektivnu svest Kraljevine Jugoslavije. Sokolski pokret, sa svojim korenima...
Mustafa Golubić u okupiranom Beogradu: Poslednja misija zagonetnog crvenog agenta
Beograd, proleće 1941. godine. Grad je tih, sablasan i ranjen. Tek nekoliko nedelja prošlo je od užasnog bombardovanja i kapitulacije Kraljevine Jugoslavije...
Nemačka okupaciona valuta i ekonomska eksploatacija Srbije tokom ratnih godina
Proleće 1941. godine donelo je razaranje i tamu na prostore Kraljevine Jugoslavije. Brutalni Aprilski rat, koji je započeo bez objave rata 6. aprila, srušio je...
Italijanski okupacioni sistem u Dalmaciji i Crnoj Gori: Karakteristike 'meke' okupacije
Kada se pomene Drugi svetski rat na tlu Jugoslavije, prva asocijacija je često brutalnost nemačkog okupacionog režima. Međutim, slika je mnogo složenija, a u...
Italijanske okupacione snage na Kosovu i Metohiji i zapadnoj Makedoniji: Tokovi aneksije
Prolеće 1941. godine zateklo je Kraljevinu Jugoslaviju u ruševinama, nakon munjevitog Aprilskog rata i razornog naleta Sila osovine. Dok su Nemci užurbano...
Krsmanovićeva kuća pod okupacijom: Od kantine za nemačke oficire do svedoka istorije
Beograd, april 1941. godine. Tek što su odjeknule detonacije nemačkih bombi, a plamen još nije utihnuo nad ruševinama, u grad je umarširala nemačka vojska...
Ratni zarobljenici u Nemačkoj: Sudbina oficira i vojnika Jugoslovenske kraljevske vojske u logorima
Aprilski rat 1941. godine predstavljao je traumatičan preokret u istoriji Jugoslavije. Za manje od dve nedelje, organizovani otpor Jugoslovenske kraljevske...
Uloga Srpske pravoslavne crkve u Drugom svetskom ratu: Patrijarh Gavrilo Dožić i sudbina sveštenstva
Drugi svetski rat ostavio je duboke, neizbrisive ožiljke na licu celog sveta, a posebno na prostoru Jugoslavije, koja je doživela jedan od najkrvavijih perioda...
Spomenik Neznanom junaku na Avali pod okupacijom: Čuvanje straže i ratna sudbina Avale
Aprilski rat 1941. godine sunovratio je Kraljevinu Jugoslaviju u ambis razaranja i okupacije. Beograd, prestonica koja je još uvek nosila ožiljke Velikog rata...
Sudbina zlata Kraljevine Jugoslavije: Istina o evakuaciji državnih rezervi 1941. godine
April 1941. godine. Vazduh nad Beogradom cepaju sirene, a zatim i stravičan zvuk padajućih bombi. Jugoslavija, tek što je progovorila "ne" Trojnom paktu, našla...
Sudbina Gece Kona: Uspon i tragičan kraj oca srpskog izdavaštva i knjižarstva
Beograd, 6. april 1941. godine. Iz vazduha se sručuje kiša čelika i vatre. Nemački bombarderi pretvaraju prelepu prestonicu Kraljevine Jugoslavije u ruševine...
Rušenje i obnova mosta kralja Petra II: Sudbina današnjeg Pančevačkog mosta
U srcu Beograda, tamo gde se obale Dunava spajaju i razdvajaju, stoji jedan svedok istorije – most. Ne samo čelična konstrukcija, već tihi hroničar burnih...
Narodna biblioteka na Kosančićevom vencu: Dan kada je izgorelo kulturno blago Srbije
Jutro 6. aprila 1941. godine osvanulo je nad Beogradom prolećno i sunčano, ali ta idilična slika bila je samo privid pred užas koji je usledio. Nebo iznad...
Zgrada Starog dvora i Novog dvora pod bombama: Ratno razaranje vladarskih zdanja Beograda
Aprilsko jutro 1941. godine osvanulo je nad Beogradom pod plaštom neizvesnosti, ali i sa zrakom nade u neutralnost. Malo ko je, međutim, mogao da predvidi...
Tehnika i naoružanje Aprilskog rata: Istina o jugoslovenskim avionima IK-3 i mornarici
Šesti april 1941. godine. Prohladno prolećno jutro nad Beogradom prekinuo je zaglušujući huk motora i eksplozija koje su pretvorile uspavani grad u pakao. Nad...
Poslednja noć pilota u kafani 'Zora': Istina o herojima Šestog lovačkog puka
Beograd, 5. april 1941. godine. Vazduh je bio težak, nabijen neizvesnošću i mirisom nadolazeće katastrofe. Grad, uvek živahan i pun duha, disao je ubrzano, u...
Tajni arhiv kneza Pavla: Dokumenti i pisma koji osvetljavaju predratnu politiku Jugoslavije
Sumorni mart 1941. godine. Beograd je treperio na ivici neizvesnosti, između nade i straha, dok su oblaci rata prekrili Evropu. Negde, skriveni od očiju...
Špijunske igre u Beogradu: Duško Popov - čovek koji je inspirisao lik Jamesa Bonda
Beograd, grad burne istorije i neizmernog šarma, bio je tokom Drugog svetskog rata poprište nebrojenih dramatičnih događaja. Među sivim ulicama pod okupacijom...
Enigma - mašina koja je odlučila sudbinu rata: Kako su razbijene nacističke šifre
Drugi svetski rat, kolosalni sukob koji je izmenio lice planete, vođen je na bojnim poljima, u vazduhu i na moru. Ali, jednako intenzivna, mada nevidljiva...